قیام درهصوف
 تعدادی از مجاهدین درهصوف، ۱۳۵۸ش | |
| مکان/خاستگاه | درهصوف، از شهرهای ولایت سمنگان در افغانستان |
|---|---|
| زمینهها/علل | بازداشت و شکنجه روحانیون شیعه و سنی |
| نتایج/پیامدها | درهصوف از تسلط دولت کمونیستی خارج شد. |
قیام درهصوف در ۲۵ بهمن ۱۳۵۷ش، واکنشی از طرف شیعیان به اقدامات دولت کمونیستی افغانستان به رهبری نور محمد ترهکی بود که از اردیبهشت همان سال با کودتا به قدرت رسیده بود.[۱] این دولت دستور به بازداشت و شکنجه روحانیون شیعه و سنی و بزرگان محلی داد.[۲] در ماه شهریور، چند مُلا و زمیندار شیعه در درهصوف، از توابع سمنگان، بازداشت و به مرکز ولایت فرستاده شدند و پس از سه ماه آزاد گردیدند.[۳] رهایی این افراد در ماه آذر منجر به برگزاری تجمعاتی شد و قرار بود قیامی در همین ماه صورت گیرد که به تعویق افتاد.[۴] در ابتدای بهمن، دو معلم و دو ملا دستگیر شدند.[۵] در نیمه بهمن، مردم روستای چهار ده هیئت دولتی را از منطقه بیرون کردند که منجر به اعزام سربازان به آنجا شد. در نهایت، در ۲۵ بهمن، مردم روستای تور به مراکز دولتی حمله کردند و روز بعد، معدن زغالسنگ را در پی نبردی سنگین تصرف نمودند. [۶]در این درگیری، ۸ نفر از نیروهای مردمی و ۲۴ نفر از سربازان دولتی کشته شدند.[۷]
واکنش دولت کمونیستی به این قیام با حمله نیروهای دولتی از آیبک به معدن درهصوف در ۲۸ بهمن آغاز شد که در پی آن مجاهدین به کوهها گریختند.[۸] در ۲ اسفند، شماری از بزرگان دایمیرداد و تور بازداشت و هنگام انتقال به سمنگان به قتل رسیده و در چاه انداخته شدند.[۹] همچنین عدهای تیرباران و خانههایشان ویران شد و گروهی از زنان، مردان و کودکان در سرمای کوهها جان باختند.[۱۰] در ۱۵ اسفند، مجاهدین شیعه با همکاری ازبکهای سنی مرکز درهصوف را فتح کردند اما با ضدحمله نیروهای دولتی شکست خوردند.[۱۱] این درگیریها تا اردیبهشت ۱۳۵۸ش ادامه یافت[۱۲] تا سرانجام با موفقیت قیام دایکندی و فتح یکاولنگ، درهصوف بهطور کامل از سلطه دولت کمونیستی خارج شد.[۱۳]
پانویس
- ↑ محقق، بررسی ریشههای تاریخی تشیع در افغانستان، ۱۳۹۱ش، ص۲۶۱.
- ↑ محقق، بررسی ریشههای تاریخی تشیع در افغانستان، ۱۳۹۱ش، ص۲۶۱.
- ↑ «دره صوف حماسه قیام و مقاومت»، بخش چهارم، وبلاگ یادداشتهای رضا ضیایی.
- ↑ «دره صوف حماسه قیام و مقاومت»، بخش چهارم، وبلاگ یادداشتهای رضا ضیایی.
- ↑ «دره صوف حماسه قیام و مقاومت»، بخش چهارم، وبلاگ یادداشتهای رضا ضیایی.
- ↑ «دره صوف حماسه قیام و مقاومت»، بخش هفتم، وبلاگ یادداشتهای رضا ضیایی.
- ↑ «قیام دره صوف»، سایت الشیعه.
- ↑ «قیام دره صوف»، سایت الشیعه.
- ↑ «دره صوف حماسه قیام و مقاومت»، بخش هشتم، وبلاگ یادداشتهای رضا ضیایی.
- ↑ یزدانی، دفاع هزارهها از استقلال و تمامیت ارضی افغانستان، ۱۳۶۹ش، ص۲۰-۲۲.
- ↑ «قیام دره صوف»، سایت الشیعه.
- ↑ یزدانی، دفاع هزارهها از استقلال و تمامیت ارضی افغانستان، ۱۳۶۹ش، ص۲۰-۲۲.
- ↑ محقق، بررسی ریشههای تاریخی تشیع در افغانستان، ۱۳۹۱ش، ص۲۶۵-۲۷۰.
منابع
- محقق، قربانعلی، ریشههای تاریخی تشیع در افغانستان، قم، آشیانه مهر، ۱۳۹۱ش.
- یزدانی، حسینعلی، دفاع هزارهها از استقلال و تمامیت ارضی افغانستان، قم، احسانی، ۱۳۶۹ش.
- «قیام دره صوف»، سایت الشیعه، بازدید:۵ اردیبهشت ۱۴۰۰ش.
- «دره صوف حماسه قیام و مقاومت»، وبلاگ یادداشتهای رضا ضیایی، نشر:فروردین ۱۳۹۲ش، بازدید: ۵اردیبهشت ۱۴۰۰ش.